Εκείνο που ενδιαφέρει δεν είναι να μην έχουμε «επέκεινα», αλλά να έχουμε ποιότητα στην φθορά. (Στέλιος Ράμφος)

Αν δεν μπορείς να δεξιωθείς εσωτερικά την εικόνα σου, – ως συνομιλία με τη συνείδησή σου εν είδει εξατομικεύσεως – δεν μπορείς να ενδοβάλεις ούτε αυτήν της Παναγίας, και μένεις στον τυποτελετουργικό συμβολισμό της, χωρίς καμία ουσιαστική σου αλλαγή, προσαρμοζόμενος στη λήψη της εικόνας σου από την ομάδα, ψυχαναγκαστικά βασιζόμενος στο: τι θα πει ο κόσμος για σένα, και όχι στο: τι έχεις να πεις εσύ για εσένα. (Γιώργος Θαλασσινός 17 08 2018)

[(Διαβάζω από το βιβλίο του Στέλιου Ράμφου «Μια καλοκαιρινή ευτυχία τρίζει» από τις εκδόσεις Αρμός, Δεκέμβριος 1999).

Εις αντίδραση προς τις αντιλήψεις των Ευρωπαίων περί «προσώπου» οι Ρώσοι θεοφιλόσοφοι ανέπτυξαν μια ερμηνευτική του «προσώπου» στην οποία βασίζονται οι δικοί μας θεολόγοι.

Η ερμηνευτική τούτη συσχετίζει τα πρόσωπα της Τριάδος με τα ανθρώπινα πρόσωπα.

Όμως, από τα απόλυτα μεγέθη των θείων προσώπων δεν μπορούμε να περάσουμε κατ ευθείαν στο πρόβλημα του ανθρωπίνου προσώπου.

Θα μας δώσει μία λύση σχηματική, χωρίς ανθρωπολογική δύναμη.

Εμένα αυτή η συζήτηση με ενδιαφέρει για την ανθρωπολογική δυναμική που ενδεχομένως θα αναπτύξει.

Αντιθέτως για τους θεολόγους μας, πρόσωπο είναι μόνο ο Άγιος.

Δεν τους απασχολεί ο κοινός θνητός και το παρόν του, τους ενδιαφέρει ο χρόνος του μέλλοντος, αφού μόνο ο Άγιος, μόνο ο σεσωσμένος είναι πρόσωπο.

Αυτό πρακτικώς σημαίνει εμμονή στην άρνηση της ιστορίας.

Πιστεύω ότι οιαδήποτε ανάταξη της δικής μας παραδόσεως πρέπει να εντάξει την ανθρωπολογία μέσα στο σώμα της.

Η ανθρωπολογία μας είναι ισχνή. Καλά οι άγιοι, αλλά τι θα γίνει με «εσένα» και «εμένα», τα ερείπια η τα κτήρια της ζωής;

Η είμαστε η δεν είμαστε.

Υπάρχει θέμα ενότητος και ταυτότητος του συνηθισμένου ανθρώπου όπως εμείς;

Η μήπως ταυτότητα έχουν μόνο οι τριαδικές υποστάσεις και οι άγιοι;

Εάν συνεχίσουμε τη συζήτηση περί προσώπου, αδιαφορώντας για τον άνθρωπο, δεν θα ωφεληθούμε σε τίποτε. Το παρελθόν από αυτή την άποψη είναι διδακτικό.

Τα πράγματα παγώνουν στη χριστιανική Ανατολή μετά τον 6ο αιώνα, ενώ στη Δύση η ανάγκη μιας ανθρωπολογίας του προσώπου γίνεται πολύ γρηγορότερα – με τον Βοήθιο τον 6ο αιώνα – αισθητή και η ζύμωση κορυφώνεται με τον Θωμά τον Ακινάτη.

Αναπτύσσεται σοβαρός προβληματισμός για την ενότητα του ανθρώπου στη ίδια του την ταυτότητα, την ιστορική του ύπαρξη.

Σε μια τέτοια προοπτική δεν θα πρέπει κανείς να σκέπτεται ένα «επέκεινα» εκτός ζωής, αλλά ένα «επέκεινα» μέσα στη ζωή.

Εκείνο που ενδιαφέρει δεν είναι να μην έχουμε «επέκεινα», να μην έχουμε απόλυτη ποιότητα, αλλά να έχουμε ποιότητα στην φθορά.

Για αυτό τον λόγο στερείται γονιμότητος η καθαρώς θεολογική ανάπτυξη του προβλήματος.

Ζητείται μία ανθρωπολογική διάνοιξη της θεολογίας, δηλαδή μια θέση για τη ανθρωπολογία στη ορθόδοξη πνευματικότητα. Μια θέση για την δημιουργική πράξη πλάι στην λατρεία και την ασκητική σιωπή.

Εάν το πρόσωπο είναι «σχέση» δεν έχει ταυτότητα.

Μπορείς να έχεις σχέση μαζί μου αν δεν είσαι κάτι;

Ο ορισμός του προσώπου ως «σχέσεως» προϋποθέτει τον άνθρωπο ως «κάτι», ένα υποκείμενο που δέχεται προσδιορισμούς και υπάρχει μαζί τους.

Που στηρίζει την ενότητα του αυτός ο άνθρωπος;

Τί τον κάνει να είναι αυτός και όχι κάποιος άλλος άνθρωπος, ώστε να μπορεί να έχει την σχέση και την ευθύνη της;

Διότι αν το πρόσωπο είναι απλώς η σχέση με την ευθύνη για τον άλλο, θα πρέπει να καταδικάσουμε τον άνθρωπο σε μια περιωρισμένη εσωτερικότητα.

Η ανεπτυγμένη εσωτερικότης και δημιουργικότης προϋποθέτουν ένα πυρήνα του ανθρώπου, όπου υπερἐχει της ευθύνης το βαθύ εσωτερικό αίσθημα, όπου υπερέχει της εντολής η αγάπη.

Η ευθύνη ανάγεται στην καντιανή Δύση.

Επομένως όσοι ομνύουν στο πρόσωπο-σχέση και αντιπαραθέτουν με έμφαση την ανατολική θερμότητα στην δυτική αντικειμενική ψυχρότητα, υπηρετούν ακριβώς εν αγνοία τους την καντιανή προοπτική.

Η αγάπη εν τούτοις είναι κάτι παρά πάνω – δεν χωράει στην σχέση καθώς αναβλύζει από την ταυτότητα, το ατομικό εκείνο βάθος της βασιλείας εντός ημών.]

 

Advertisements

Στο «Μάτι» του κυκλώνα: Σχόλιο Γιώργου Θαλασσινού.

Μία ψυχαναλυτική προσέγγιση των δεινών μας στην διαχρονική τους επικαιρότητα. (4 08 2018).

 

Μετά τον Freud αληθινό δεν είναι μόνο ότι μας περιβάλει, αλλά και ότι εσωτερικά μας αντιστέκεται. Περί το έτος 1923 ο Freud είχε καταφέρει να διαμορφώσει ένα μοντέλο του τρόπου λειτουργίας του ανθρωπίνου πνεύματος. Στο έργο του «Το συνειδητό και το ασυνείδητο» (The Ego and the Id) περιγράφει τις πνευματικές δομές ως αποτελούμενες από σχέσεις μεταξύ τριών παραγόντων, συγκεκριμένα τριών πεδίων πνευματικής λειτουργίας , του ασυνειδήτου: του Εγώ (Ως οργανωμένου και συνειδητού μέρους του ασυνειδήτου), του Υπέρ εγώ (Super ego) ως εμπεριέχοντος εικόνες οι οποίες δημιουργούν σύγχυση στο Εγώ και προωθούνται συμπιεζόμενες προς τα εκεί, και τέλος του υπολοίπου ασυνειδήτου το οποίο εμπεριέχει τις απωθημένες ανεκπλήρωτες επιθυμίες του συνειδητού Εγώ.  Αυτή του η θεώρηση τον έφερε πιο κοντά στο σύγχρονο μοντέλο αντιλήψεως του εσωτερικού κόσμου του ανθρώπου το οποίο αποτελείται από δυναμικές σχέσεις μεταξύ αντικειμένων τα οποία έχουν ενδοβληθεί ως εσωτερικές εικόνες.

Συνέχεια