Στέλιος Ράμφος, ΜΥΗΣΗ ΣΤΟ ΦΩΣ, το όραμα της αλήθειας.

Εν όψει των εκλογών θεώρησα πως ο Μύθος του Σπηλαίου του Πλάτωνος, το σημαντικότερο φιλοσοφικό παραμύθι το οποίο ως κείμενο καταγωγικό ριζώνει την ιστορία της ανθρωπότητος, σκιαγραφεί με τον πιο ανάγλυφο τρόπο την παρούσα κατάσταση που βιώνουμε ως χώρα. Με την ευχή να κατορθώσουμε να βγούμε από το δικό μας σπήλαιο και με τη βοήθεια του Πλάτωνος παραθέτω απόσπασμα από το σχετικό βιβλίο του Στέλιου του Ράμφου.

…Εάν η ιδέα του αγαθού ήταν απλώς ιδέα, η αλήθεια θα ήταν αυτόφωτη και δεν θα χρειαζόταν τον ήλιο. Είναι όμως ήδη γνωστό πως η αλήθεια δεν νοείται εκτός του ηλιακού φωτός. Μεταξύ γνώσεως και πραγματικότητος ( επιστήμη και αλήθεια) φωτεινότητος και ενός πράγματος και της θέας του ( φως τε και όψις ), υφίσταται η αυτή αναλογία σχέσεων, ήτοι σαφής διαχωρισμός των δύο όρων και σύγκλιση που εξασφαλίζει η κοινή ηλιακή τους υφή. Η σύγκλιση αυτή θα ήταν αντίληψη εφ όσον η θέα αγνοούσε το φως , εφ όσον υπήρχε αφ ενός το αντικείμενο και αφ ετέρου το μάτι. Αλλά η μεν γνώση δεν αφορά στο αισθητό αντικείμενο, γνωρίζει δε η ψυχή και όχι το μάτι. Η ρήση του Φιλήβου (30c) κατά την οποία εκτός της ψυχής η γνώση και η νόηση είναι αδύνατες, αποτελεί θεμελιώδες αξίωμα του Πλάτωνος. Η γνωστική ιδιότης της ψυχής σημαίνει πως κάθε αυθεντική συνείδηση αναγνωρίζει τον υπερβατικό χαρακτήρα του απολύτου. Η γνώση επομένως της αλήθειας περνάει από την άνθιση ψυχής, όχι από ταύτιση με το αντικείμενο. Όταν η γνώση γίνεται υπόθεση ματιών, είναι εφικτή μία παιδεία ψυχικής ελευθερίας και πως συμβιβάζεται η αντίληψη με την αθανασία της ψυχής και την θεωρία του επέκεινα; Συνδέοντας την γνώση με το ηλιακό φως, ο Πλάτων εξαρτά την αξία της επιστήμης από τον ηθικό της χαρακτήρα. Υπ αυτή την έννοια η γνώση φανερώνεται εξύψωση και η διαφάνεια της υπάρξεως αλήθεια. Στο βάθος της μεταφυσικής γνώσεως διακρίνεται άνετα το πρότυπο της οπτικής των αρχαίων Ελλήνων, ο Πλάτων όμως το μεταθέτει επι φιλοσοφικού επιπέδου, κατορθώνει δε να εκφράσει με δύναμη κάτι επι πλέον , την ιδέα της διακρίσεως του ηλίου, αθέατου και απροσίτου καθ εαυτόν, και του φωτός που σκορπίζει, επιτελώντας κατ αυτόν τον τρόπο την δύσκολη και υπέρλογη σύνθεση της εγκοσμίου υπερβάσεως. Στα πλαίσια της γνώσεως η αλήθεια δεν είναι ακρίβεια αντιλήψεως αλλά αυτόνομη πραγματικότητα του όντος, βεβαιώνει ο Κρατύλος (421 b). Το μαρτυρεί επίσης η δόξα ( Πολιτεία 538b και 586bc), που ανταποκρίνεται στην κενή περιεχομένου επιστήμη των φαινομένων και όχι στην ανακριβή αντίληψη η λάθος. Το είδωλο στερεί από την όψη το φως και απομακρύνει την ψυχή από την αλήθεια, διότι είναι αδύνατον να υψωθούμε στο όντως όν, χωρίς την συνδρομή του φωτός. Κατά την εμπειρική παρατήρηση του αισθητού, μεταξύ αντικειμένου και ψυχής παρεμβάλλεται η συμπαγής ύλη, η οποία εμποδίζει το φως να φθάση στο τέλος του και εξαφανίζει στην σκιά το προς γνώσιν. Η σκιά σκοτίζει την αλήθεια και αποδεικνύει ότι δεν πρόκειται περι της αληθείας της κρίσεως αλλά περι της εμφανείας του όντος. Η αλήθεια ενσωματώνεται στο όν ( Πολιτεία 585c) και ως μέθεξη στο απόλυτο το κάνει να υπάρχει. Η πλατωνική οπτική αναπαύεται στην σχέση της ψυχής με το φώς και απολήγει στην αντίληψη του όντως ως αξίας, η σύγχρονη οπτική περιορίζεται στην αναπαράσταση, που αντιπαρέρχεται το φως και οφείλει την αξία της στο ότι αναπαράγει. Όπως φαίνεται εκτός του μύθου της σπηλιάς, και από τον Φαίδωνα ( 62b και 65bd), το Συμπόσιο ( 210-211c ), τον Φαίδρο ( 246d-248c ) τον Κρατύλο ( 400c ), ο συμβολισμός της αναβάσεως είναι ιδιαιτέρως προσφιλής στον Πλάτωνα, διότι αποδίδει τέλεια την έννοια της γνώσεως ως εξυψώσεως. Σε μία αξιολογική προοπτική, αλήθεια του όντως είναι η νοητή πραγματικότης του, πραγματικότης προσιτή μόνο στην εσωτερικότητα, η οποία σαν θέα εκ των ένδον, μας μεταφέρει από τον κόσμο των αισθήσεων στο άλλο κόσμο ( Πολιτεία 529a). Εσωτερικότης είναι ο καρπός του φωτός, ο δεσμός της προφανείας του όντος με την ενέργεια του Αγαθού και η αφορμή της ψυχής προς το επέκεινα… ( Στέλιος Ρἀμφος: ΜΥΗΣΗ ΣΤΟ ΦΩΣ το όραμα της αλήθειας )

3 thoughts on “Στέλιος Ράμφος, ΜΥΗΣΗ ΣΤΟ ΦΩΣ, το όραμα της αλήθειας.

  1. Οι εκλογές ως αφορμή της ενέργειας της σκέψης και της απόλυτης διαφάνειας των σκοπών του συλλογικού υποσυνείδητου, αφήνει πάντα περιθώρια για την λάμψη των ιδεών που τις φωτίζουν και τις καθιστούν μια εσωτερική ανάγκη της φωτεινότητας της σκέψης του ανθρώπου.
    Η ιδέα του αγαθού ως αυτόφωτη και αυθύπαρκτη υλική διάσταση του άϋλου κόσμου, σημαίνει την αλήθεια που κρύβεται στην σκοτεινή πλευρά του ήλιου που εμείς δεν βλέπουμε αλλά που καλύπτει τα κενά ανάμεσα στην γνώση και την πραγματικότητα του φανταστικού. Το «φως τε και όψις» αποτελούν το ίδιο νοητικό νόμισμα (νομίζω), με την ιδιομορφία του ότι η μία πλευρά είναι μεγαλύτερη από την άλλη (ως μια σουρεαλιστική σύλληψη της αναλογίας των μεγεθών), στην βάση των όρων για μια κοινή ηλιακή οντότητα που καθορίζεται περισσότερο από την υφή της, παρά από το αποτύπωμα μέσα στον αμφιβληστροειδή του ματιού. Η διαλεκτική σχέση ανάμεσα στο ον, αντικείμενο και στην θέα του, δεν θα υπήρχε αν το φως δεν ερέθιζε την ψυχή για να καθοδηγήσει την σκέψη και την επίδραση στον φακό του ματιού, που λειτουργεί ως όργανο μέν, αλλά και ως ιδέα στον εγκέφαλο που ηλεκτρίζεται και αποθηκεύει το ηλεκτρικό φορτίο. Η ψυχή είναι υπεύθυνη για τις ιδέες και το αύθαρτο μέγα-αντικείμνο, ενώ η γνώση είναι το άλλοθι της ύπαρξης μιας νόησης που υπερβατεί και διαλογίζεται για σκοπούς εσώτερους του ανθρώπου που είναι ιδιοκτήτης τους. Η εσωστρεφής ιδιοκτησία της νόησης, επηρεάζει την ιδέα της θέασης ως ανάγκη για την κυκλοφορία των ιδεών του Πλάτωνα και ως μια βάση για την στήριξη κάθε θεωρίας του, αφορούσης την προϋπάρχουσα ιδέα της υλοποίησης της και του ιδεατού κόσμου έναντι του πραγματικού, που υπήρχε μεν αλλά κανείς δεν τον είχε κατεβάσει στην γη. Ο Φιλήβος ψεύδεται ιδεατώς όταν καθορίζει συνυπαρξιακά την την γνώση και την νόηση ως μέρος της ψυχής, και όχι ως δημιουργήματα της, όταν ξέρουμε πως η ώθηση προς τις δύο αυτές οντότητες είναι απόφαση της ψυχής, που επινοεί τις ιδέες και τις οδηγεί στον υπερβατικό χαρακτήρα του απόλυτου. Όταν ανθίζει η ψυχή αφήνει στην ατμόσφαιρα την αλήθεια της δικής της «γραμμής ζωής» που ως έκφραση των χημικών αντιδράσεων του εγκεφάλου, εμφανίζονται σαν συμπεριφορές και νοοτροπίες. Ενώ η ταύτιση με το αντικείμενο, ηδονική βάση της ψυχικής απόσυρσης από τα εγκόσμια, την οδηγεί σε ουράνιες ιδεατές παραδείσιες αθανασίες, μέσα σε όνειρα παιδικής δημιουργικότητας και ψυχικής ελευθερίας. Η αέναη οπτική των αρχαίων ελλήνων οδήγησε στην ανακάλυψη του αθέατου αντικειμένου, του απρόσιτου στον απλό άνθρωπο και του πλούτου της αριστοκρατείας και των αρίστων. Ο Κρατύλος που βεβαιώνει την αυτόνομη πραγματικότητα, περιφρονεί την ακρίβεια της αντίληψης, ως κενή περιεχομένου, αφού η επιστήμη έχει αναλάβει να γεμίσει τα κενά της άγνοιας και της υποκειμενικότητας και να ελευθερώσει τον άνθρωπο από τις ιδεοληψίες και τις αμφιβολίες για την πραγματικότητα μέσα στην οποία ζει και κινείται. Το φως δεν χρειάζεται για να φωτίσει την αλήθεια των πραγμάτων,αφού η ψυχή ως γνωστόν δεν λειτουργεί ως οπτικό φαινόμενο της παρατήρησης αλλά ως γεννήτωρ των ιδεών και αντιλήψεων που ενσωματώνει το ον, εν τη απουσία της κρίσης της λογικής και του φιλτραρίσματος των πεποιθήσεων από όπου προέρχεται. Η πλατωνική οπτική εδράζεται στην ιδεομορφία της ψυχής του Πλάτωνα και της καταγωγής του, ως αστού φιλοσόφου και όχι ως εργάτη της γης ή της θάλασσας, που παράγει πλούτο στην κοινωνία και γιαυτό διεκδικεί την ιδιοκτησία του. Η αναπαραγωγή του φωτός των ιδεών μέσα από την ψευδαίσθηση των σκιών που δημιουργεί, δεν μπορεί ποτέ να αποτελέσουν την μόνιμη αντίστιξη της γνώσης της αλήθειας ως επίφαση της υλικής πραγματικότητας, που περιγράφεται στο Συμπόσιο του Πλάτωνα, ως ενδοφανής σύλληψη της εσωτερικής ανάτασης έως το ύψος των ιδεών και της γνωστικής αλήθειας, σε αντιπαράθεση με την επιστημονική, που καθορίζεται από τις σκιές των αντικειμένων και όχι αυτά καθαυτά τα αντικείμενα. Εσωτερικότης δεν είναι ο καρπός του φωτός, αλλά το αντίθετο του σκότους, ούτε ο δεσμός της προφανείας, αλλά η ελευθερία της σκοτεινής πλευράς της ψυχής του όντος, με την ανοχή του Αγαθού που καθορίζει τα πάντα ως ανώτερος κριτής στην αιτία της ψυχής προς το επέκεινα.
    Ή θα πετύχουμε την ανάβαση της γνώσης από την εξύψωση της ή θα χαθούμε στον μύθο μιας σπηλιάς που η επαναλαμβανόμενη φαντασιακή πραγματικότητα, θα μας μεταφέρει στα ενδότερα της αντιληπτικής πραγματικότητας και όχι της επιστημονικής επανάπαυσης!
    Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος

    Μου αρέσει!

  2. Ίσως εδώ χρειάζεται να θυμηθούμε ότι η βασική αρχή της επιστήμης είναι η διαψευσιμότης. Με όλο τον σεβασμό στην άποψη σας θα μου επιτρέψετε να παραθέσω την φράση του Τσόρτσιλ «Με δύο χώρες στο κόσμο αντιμετωπίσαμε σοβαρά προβλήματα σε σχέση με την επικοινωνία, με την Ιαπωνία και με την Ελλάδα. Με την πρώτη γιατί δεν μιλούσε κανείς και με την δεύτερη γιατί μιλούσαν όλοι». Ίσως τέλος η κατάργηση της «αριστείας» στη χώρα μας να αποσκοπούσε στην διαιώνιση του δημοκρατικού μας δικαιώματος να έχουμε γνώμη χωρίς γνώση.

    Μου αρέσει!

  3. Δεν είναι μόνο η γνώμη χωρίς γνώση, είναι και μιά απέραντα συναισθηματική αντιμετώπιση των πάντων, κόντρα στη λογική. Γινόμαστε εξαιρετικά εύπιστοι σε ότιδήποτε γαργαλάει το αυτί μας και τα συναισθηματικά μας κέντρα. Αν έχουμε την εντύπωση ότι μας αδικούν, γενικώς, τότε κάθε θεωρία ή πληροφορία που μας ενισχύει αυτή την πεποίθηση μας βρίσκει έτοιμους να τη πιστέψουμε και να την διαδώσουμε. ‘Ετσι, φτάσαμε να νομίζουμε ότι ΟΛΟΣ ο κόσμος συνομωτεί εναντίον μας. Εμάς μόνο, από είκοσι περίπου άλλες μικρές χώρες στην Ευρώπη και θέλει να κλέψει τον άφθονο πλούτο μας που μόνο εμείς δεν ξέρουμε ότι έχουμε. Και κάνουμε αυτές τις υποψίες μας πολιτική και ψήφους και ατέλειωτες συζητήσεις και λόγια καφενείου…

    Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s