Μπορούμε να μας εμπιστευθούμε; Ο Στέλιος Ράμφος στο TEDx Academy 3 Οκτωβρίου 2014.

0.32 Στέλιος Ράμφος: Να δούμε λοιπόν για την νοοτροπία. Συνδέεται με την νοοτροπία κάτι το οποίο έχω βάλει σαν τίτλο της ομιλίας. Λέω «Μια διαχρονική επικαιρότητα». Τι είναι η διαχρονική επικαιρότητα; Είναι οι διάφορες φαγωμάρες και διαιρέσεις με τις οποίες ζούμε εμείς ζούσαν και οι πρόγονοι και δεν αποκλείεται να ζουν και οι επίγονοι.

1.54 Στέλιος Ράμφος: Αυτή την ματαίωση ( προς ένα μέλλον ) την αιμοδοτεί ένα δηλητηριώδες συναίσθημα το οποίο θα με απασχολήσει σήμερα και αυτό το δηλητηριώδες συναίσθημα είναι η καχυποψία η ελληνική…. Η δυσπιστία πηγαίνει με ένα εγκλωβισμό πολιτισμικό θα λέγαμε σε τυπικές συμβάσεις ταυτότητος δηλαδή, συγγένειες, εντοπιότητες, θρησκευτικές αντιλήψεις κ.ο.κ. είναι δηλαδή η δυσπιστία μια αρνητική μορφή πίστεως. Αντίθετα μια θετική μορφή πίστεως είναι η εμπιστοσύνη. Η οποία εμπιστοσύνη είναι ένα συναίσθημα εκτός συμβατικού τύπου ταυτότητος, σού χω εμπιστοσύνη όχι υποχρεωτικά επειδή είσαι ξάδερφος αλλά επειδή μ αρέσεις κιόλας, επειδή είσαι άξιος, επειδή μου φαίνεται ότι τα καταφέρνεις σε κάτι κ.τ.λ. Εννοείται ότι εμπιστοσύνη και δυσπιστία πατάνε στη πίστη η οποία είναι μια πνευματική παράδοση σε βεβαιότητες.

4.20 Στέλιος Ράμφος: Το ενδιαφέρον είναι ότι στην περίπτωση της αναμονής, του περιμένω να μού ΄ρθει αυτό που θέλω δηλαδή, η επιθυμία, η αναμονή, παίρνει τη θέση των πραγμάτων, όταν περιμένω κάτι δεν τα σπουδάζω τα πράγματα, περιμένω να μού ΄ρθει άρα αυτό που θέλω πάει στη θέση των πραγμάτων, τα πράγματα αποσύρονται κατά κάποιο τρόπο….Αντιθέτως στην προσπάθεια με την οποία η εμπιστοσύνη συμπορεύονται επιχειρούμε με τα μάτια στραμμένα και στην πραγματικότητα και διαίσθηση αλλά και το πραγματικό δεν το εγκαταλείπουμε. Εννοείται ότι η δυσπιστία πηγάζει από ανασφάλεια στο ασυνήθιστο και το διαφορετικό. Νοιώθουμε να μας απειλούν αυτά τα πράγματα. Και υπ αυτή την έννοια ο δύσπιστος άνθρωπος καταλαβαίνει την ταυτότητά του σαν σωσίβιο και όχι σαν εφαλτήριο να πάει κάπου. Εμπνέεται δηλαδή από τα δεδομένα και όχι από τα ερχόμενα από τα δημιουργικά. Το παρελθόν δεσπόζει στην ψυχή του σαν αιωνιότητα και γιαυτό το λόγο οι πρακτικές του αγνοούν την έκπληξη παντελώς, πάρτε για παράδειγμα τις αντιδράσεις που έχουμε πολλές φορές τις κοινωνικές, συμβαίνει κάτι, μαζεύονται τα συνδικάτα, ξέρουμε από πριν τι θα κάνουνε, βγάζουνε μια ανακοίνωση κάνουν μια απεργία κάνουμε μια πορεία πάνε στην ταβέρνα μετά. Κλείνει ολόκληρο το σύστημα δεν υπάρχει έκπληξη ξέρουμε ακριβώς τι θα γίνει.

7.37 Στέλιος Ράμφος: Αυτό συμβαίνει, μπορείς δηλαδή να είσαι ευκολόπιστος και προδομένος ταυτοχρόνως επειδή ακριβώς η πίστη εξαντλείται στην παθητική ελπίδα στην οραματική ελπίδα χωρίς την πραγματικότητα. Όταν συμβαίνει αυτό η δυσπιστία ενδίδει στις φαντασιώσεις της επιθυμίας της παθητικής, σ αυτή την περίπτωση δηλαδή, ενδίδει εύκολα στις φαντασιώσεις οι οποίες προβάλλουν σαν θρησκευτική αλήθεια… Πως κάνουμε το παν σ ένα πολιτικό επίπεδο από ανάγκη να χουμε ψευδαισθήσεις και να μην τα βάλουμε με την πραγματικότητα; Κάνουμε το πολύ απλό που δεν το πολύ-προσέχουμε. Ζητούμε από τους πολιτικούς να μας κοιμίζουν με παραμύθια. Στην πραγματικότητα δεν λένε οι πολιτικοί ψέματα, εμείς θέλουμε να μας λένε ψέματα, είναι πολύ σημαντικό αυτό να το καταλάβουμε, εμείς θέλουμε να μας λένε ψέματα και εκείνοι προσαρμόζονται. Και το πιο ενδιαφέρον είναι το εξής ότι αν η πραγματικότητα η σκληρή ζητάει ρεαλισμό, ο οποίος δεν μας πηγαίνει καθόλου, τότε ζητάμε πάση θυσία νέους ψεύτες, νέους και άφθαρτους μάλιστα.

9.56 Στέλιος Ράμφος: Ταυτότητα στον Νεοέλληνα δίνουν πολλές φορές οι ευσεβείς του πόθοι και όχι οι πράξεις του. Το ποιός είμαι δηλαδή το μετράω με βάση τι θα θελα, όχι τι κάνω, και στο μέτρο που αυτό συμβαίνει, στο μέτρο που βρίσκουν έδαφος οι ψευδαισθήσεις έχουμε ένα φαινόμενο πολύ χαρακτηριστικό το οποίο είναι το φαινόμενο του μεγαλείου της ταυτότητος, του γεγονότος ότι είμαστε τόσο σπουδαίοι ώστε οι πάντες συνωμοτούν εναντίον μας, αλλά που όταν ακριβώς είσαι πολύ σπουδαίος τότε αποκλείεις την προοπτική να διορθώσεις κάτι επάνω σου. Το γεγονός ότι δεν διορθώνουμε τίποτε στη ύπαρξή μας, οφείλεται στο ότι νοιώθουμε πολύ σπουδαίοι, με μοναδική ιστορία, ασυναγώνιστοι και ασύγκριτοι, μα αν είσαι ασύγκριτος τι να διορθώσεις, δεν υπάρχει περίπτωση να θελήσεις να διορθώσεις, και βεβαίως αυτό το αποτέλεσμα ότι είμαστε σπουδαίοι, μας κάνει πολύ ελεύθερους η φιλελεύθερους απέναντι στις αξίες. Και γιαυτό το λόγο είναι πολύ εύκολο μέσα στη μεγαλοσύνη μας βεβαίως, τα παρεπόμενα μέσα στην κατάρρευση αξιών, οι αξιοπιστίες, οι αξιοκρατίες, οι αξιολογήσεις τελευταία, να παίρνουν τις διαστάσεις που παίρνουν και ακριβώς να μας δείχνουν με μεγάλη έμφαση ότι τελικά η κρίση είμαστε εμείς. Εάν δεν καταλάβουμε ότι η κρίση είμαστε εμείς εάν δεν αναλάβουμε τις ευθύνες μας, η κρίση δεν θα ξεπεραστεί και με τα υψηλότερα πρωτογενή πλεονάσματα. Αποκλείεται.

13.00 Στέλιος Ράμφος: Όταν λέω αξίες αναφέρομαι στο νόημα των πραγμάτων, γιατί οι αξίες δεν αφορούν τα ίδια τα πράγματα, οι τιμές μπορεί να τα αφορούν, οι αξίες αφορούν το νόημα τους. Το νόημα των πραγμάτων. Υπ αυτή την έννοια λοιπόν, οι αξίες είναι πάνω από τις υλικές συνθήκες και αναφέρονται ακριβώς στη έγνοια που έχουμε για τη ζωή μας και τη ζωή των συνανθρώπων μας, μόνο υπ αυτή την έννοια. Αξία λοιπόν δεν είναι κάποιο πρότυπο τελειότητος αφηρημένο όπως είναι η Αρετή όπως είναι το Αγαθό αλλά ένας πνευματικός συντελεστής που μπορεί να ενεργοποιήσει εξυψωτικά τα άτομα και το σύνολο, παράδειγμα αν στη θέση της αποστηθίσεως ενός συγγράμματος στο Πανεπιστήμιο μπει η έρευνα, τότε έχουμε αξιακή μεταβολή στα δεδομένα…. Όταν λέμε υπέρβαση δεν πρέπει να εννοούμε ένα μηχανικό ξεπέρασμα, ξεπέρασα κάτι πήγα μπρός από κάτι. Αλλά την αναγέννηση την παλιγγενεσία ενός πράγματος στο νόημά του. Όταν το ξαναβαφτίζουμε στο νόημά του το υπερβαίνουμε, όταν το ανοίγουμε διάπλατο αντί να παραμένει στην κλεισούρα του ας πούμε και στην παρωχημένη του στενότητα.

15.00 Στέλιος Ράμφος: Το ζητούμενο που προκύπτει για να προχωρήσουμε το σκεπτικό είναι βεβαίως πολύ χονδρικά ν αφήσει κανείς πίσω το πνεύμα μιας μερικότητος και μιας διχόνοιας ας πούμε, να σκεφθεί κανείς πως μπορεί να συμμετέχει στο αίτημα και στο εγχείρημα της συνυπάρξεως των διαφορών, με στόχο το κοινό καλό, το καλό όλων, έχει μεγάλη σημασία το κριτήριο αυτό, διότι δεν ενώνει μια κοινωνία η ιδέα της ενότητος, την ενώνει η πρακτική της δικαιοσύνης και της ελευθερίας…. Όλα αυτά τα οποία λέμε έχουν μια και μόνη προϋπόθεση, ποιά; Να καταλάβουμε απολύτως ότι όταν σε μια κοινωνία δεν χωράει όλους το Αγαθό τότε η κοινωνία αυτή είναι καταδικασμένη, όταν δηλαδή υπάρχουν μισοί που είναι καλοί, που διεκδικούν να είναι καλοί, και άλλοι μισοί, τους οποίους καταγγέλλουν ως κακούς, τότε η κοινωνία αυτή είναι καταδικασμένη. Βεβαίως για να λέμε τα πράγματα με τ όνομά τους, αυτή η πάρα πολύ σωστή διατύπωση δεν μπορεί να ισχύσει για αυτό το οποίο βλέπω σήμερα.

Δείτε την παρουσίαση στο video που ακολουθεί.

2 thoughts on “Μπορούμε να μας εμπιστευθούμε; Ο Στέλιος Ράμφος στο TEDx Academy 3 Οκτωβρίου 2014.

  1. Η ψυχανάλυση του Σ.Θεοδωράκη από τον φιλόσοφο Σ.Ράμφο
    Πραγματικά είναι πολύ δύσκολο να σχολιάσει κανείς τα φιλοσοφικά αριστουργήματα του φιλόσοφου Σ.Ράμφου, αφού σε κάθε πρόταση του θα βρει : ασυνταξίες, λέξεις δικής του επινόησης, αντιφάσεις, νεολογισμούς και ιδέες που ισχύουν ή που δεν έχουν καμία σχέση με την πραγματικότητα.
    Η τακτική μου να παραθέτω την πρόταση του και να την σχολιάζω μετά, δυστυχώς, θα με οδηγήσει να γράφω κάθε φορά ένα ολόκληρο βιβλίο, για να κάνω φανερό πόσο ο λόγος του είναι α-νόητος, ακατάληπτος, αόριστος, ασαφής και γεμάτος μπερδεμένα μεταξύ τους θέματα. Γιαυτό και θα κάνω μια όσο γίνεται πιο αυστηρή επιλογή και θα την σχολιάσω κατευθείαν, για να μην κουράζεστε να διαβάζετε.
    Αρχικά, θα πρέπει να αναφέρω πως η πρώτη του πρόταση ήταν αφιερωμένη στην κυβέρνηση για την οποία είπε πως πρέπει να εξαντλήσει την 4ετία και πως δεν μπορεί να μην αναφέρει πως αυτοί οι άνθρωποι σηκώνουν ένα πολύ μεγάλο βάρος. Μια πρόταση πολιτικού περιεχομένου, μέσα σε έναν λόγο που κυκλοφόρησε πως θα είναι η «ψυχανάλυση» του Σ. Θεοδωράκη. Όταν ο φιλόσοφος ξεκινάει με την υποστήριξη μιας πολιτικής θέσης, αντιλαμβάνεστε τι θα ακολουθήσει.
    Παρόλο που θέλει να πιστεύει πως έκανε ψυχανάλυση, εν τούτοις αναφερόμενος στην νοοτροπία, παρέλειψε να συμπεριλάβει σε αυτήν, τους σκοπούς που έχει ο άνθρωπος, αφού και αυτή ακόμη, είναι προϊόν των σκοπών αυτών. Γιαυτό και στάθηκε επιφανειακά στην παρακίνηση με βάση την νοοτροπία και δεν μπόρεσε να πάει πιο βαθειά στις έννοιες.
    Αναφέρει την κρίση ως σύγκρουση ανάμεσα στο «πραγματικό» και στην «φαντασιακή επιθυμία», ενώ η κυρίαρχη αντίθεση είναι ανάμεσα στο παλιό και στο καινούργιο στην πορεία της εξέλιξης, στην ανανέωση της εξουσίας και της οικονομικής επιβολής της, στην ανακατανομή του πλούτου ανάμεσα στους πλούσιους και τους φτωχούς.
    Αντιπαραβάλει το συναίσθημα με την λογική, παρατηρώντας πως πότε είναι δυνατό το ένα και πότε το άλλο, αγνοώντας προφανώς (θέλει να κάνει και ψυχανάλυση τρομάρα του ..) πως η λογική δεν είναι παρά όργανο της ψυχής δηλαδή του συναισθήματος. Αυτό αποδεικνύεται από το γεγονός πως ο άνθρωπος χρησιμοποιεί την λογική γιατί έτσι «αισθάνεται» πως είναι περισσότερο ασφαλής. Από την στιγμή που την χρησιμοποιεί για να «αισθανθεί», σημαίνει πως χρησιμοποιεί την λογική για συναισθηματικούς λόγους.
    Ορίζει την φαντασίωση ως υπερβολή συναισθήματος, ενώ γνωρίζουμε πως είναι μια νοητική διαδικασία, που επιδιώκει την επίτευξη ενός ψυχολογικού στόχου. Δηλαδή, ο άνθρωπος όταν δεν μπορεί ή νομίζει πως δεν μπορεί να κάνει κάτι στην πραγματικότητα, φαντάζεται πως το κάνει, ακριβώς για να ικανοποιήσει τον ψυχολογικό στόχο της αίσθησης της ικανότητας, της επάρκειας και της αξίας.
    Για να μην ξεχνιόμαστε, επαναφέρει την άποψη του περί μνημονίου, υποστηρίζοντας πως αν δεν υπήρχε, δεν θα μπορούσαν να πληρωθούν οι μισθοί και οι συντάξεις, κινδυνολογώντας ασύστολα και συντασσόμενος με την κυβέρνηση που χρησιμοποιεί τον φόβο για να ποδηγετήσει τον λαό, κάτι που είναι πλήρως αποδεκτό και από τους κυβερνητικούς εταίρους που συνεχώς επισείουν τον κίνδυνο της «αποσταθεροποίησης».

    Αναφέρεται στο «κοινό καλό» εντυπωσιάζοντας ακόμη και τους πρωτοετείς φοιτητές της κοινωνιολογίας ή ακόμη και τους πρωτοετείς του δημοτικού σχολείου, όπου μαθαίναμε πως όταν βρέχει, ο γεωργός χαίρεται ενώ ο αγγειοπλάστης στεναχωριέται για προφανείς λόγους. Ισοπεδώνει τις κοινωνικές διαφορές και ανισότητες, βεβαίως δεν βλέπει οικονομικές τάξεις, αλλά δυστυχώς εθελοτυφλεί ακόμη και στις πιο σκανδαλώδεις διαφορές ανάμεσα στο «καλό» του πλούσιου και στο καλό του «άστεγου».
    Ορίζει το κράτος, ως τον πολιτικό εγγυητή της κοινωνικής συμβίωσης και διακυβέρνησης, ενώ ακόμη και ο πρωτοετής φοιτητής των πολιτικών επιστημών, γνωρίζει πως το κράτος είναι η οργανωμένη εξουσία και επιβολή της μια κοινωνικής ομάδας επάνω στην άλλη (αν θέλετε να καταργήστε την ταξική διαστρωμάτωση της κοινωνίας).
    Φαντάζεται πως μπορεί να διαχωριστεί το κράτος από την κοινωνία. Και όχι μόνον αυτό, αλλά μέσα σε έναν τέτοιο διαχωρισμό βλέπει τον «πολίτη» να μπορεί να διεκδικήσει τους προσωπικούς σκοπούς του και συγκεκριμένα, την ιστιοπλοΐα, την ορειβασία αντί να πηγαίνει την Κυριακή στην εκκλησία. Πώς καταφέρνει να βλέπει το κράτος ξεχωριστά από την κοινωνία που το παράγει και διατηρεί, αυτό είναι πραγματικά πολύ περίεργο.
    Επίσης αναφέρεται στο «δημόσιο συμφέρον» όπως ακριβώς αναφέρονται οι κάθε φορά κυβερνώντες, για να δικαιολογήσουν την εξουσία τους και την επιβολή τους επί εκείνου του τμήματος της κοινωνίας, που καταπιέζουν και το οποίο δικαίως επαναστατεί. Είναι μια άλλη ονομασία του «κοινού καλού», το ίδιο ισοπεδωτική, αντιεπιστημονική και βεβαίως καμία σχέση έχουσα με την ψυχανάλυση (είναι και Φροϋδικός μάλιστα ο φιλόσοφος!)
    Επιχειρηματολογεί υπέρ της «ανταποδοτικότητας» κάθε οικονομικής ενέργειας, φέρνοντας ως παράδειγμα τον Καποδίστρια, επειδή τον σκότωσαν οι Μαυρομιχαλαίοι όταν ήθελε να τους βάζει φόρους για να λειτουργεί ένα σχολείο στην Λάρισα. Και το λέει με τέτοιον ενθουσιασμό που δεν αφήνει κανένα περιθώριο παρεξήγησης, για το πόσο διαφωνεί με την κοινωνική αντίληψη του κόστους που διατηρεί την κοινωνική συνοχή και δεν διαχωρίζει τους ανθρώπους καλλιεργώντας την αδιαφορία και τον ατομισμό.
    Επάνω στην προσπάθεια για την επαναφορά των μαρμάρων του Παρθενώνα, βάζει την αμφιβολία του κατά πόσο μπορούμε να τα διεκδικήσουμε όταν καθημερινά περιφρονούμε την ίδια μας την γλώσσα! Προφανής τρικυμία εν κρανίω.
    Κάνει το εξαιρετικά επικίνδυνο φιλοσοφικό ατόπημα να προσωποποιεί έννοιες όπως παρόν, μέλλον, χρόνο κλπ, για να οδηγήσει την σκέψη του στους γνωστούς λαβύρινθους των νοημάτων, που δεν μπορεί να παρακολουθήσει κανείς. Θα ήταν εξαιρετικά χρήσιμο να ρωτούσε ένας δημοσιογράφος, οποιονδήποτε από τους ακροατές του στην εκδήλωση, αν κατάλαβε κάτι ή αν συγκράτησε κάποια χρήσιμη ιδέα ή έννοια που άκουσε. Ακόμη και με τον ίδιο τον Θεοδωράκη μπερδεύτηκε και βιάστηκε να τελειώσει. Μάλιστα ο τελευταίος τον εξέθεσε κιόλας δηλώνοντας μεταξύ αστείου και σοβαρού πως «δεν είχαν συμφωνήσει να μιλήσει ο φιλόσοφος για την εξάντληση της 4ετίας της συγκυβέρνησης» γεγονός που μαρτυρά πως είχαν από πριν συμφωνήσει σε ό,τι θα έλεγε!
    Τέλος, αποτελείωσε τους ακροατές του, με την ρήση πως «οι ιδεολογίες είναι προβολές επιθυμιών σε φαντασιώσεις στην πραγματικότητα», κάτι που ακόμη και ο πιο «δεξιός» (όχι πολιτικά, αλλά φιλοσοφικά) δεν θα διανοείτο να ξεστομίσει. Τέτοια κατάργηση και υποτίμηση και ακύρωση και εξευτελισμός των ιδεολογιών νομίζω πως δεν έχει υπάρξει. Πόσο φιλόσοφος μπορεί να είναι κανείς για να καταλάβει πως οι φιλοσοφίες δεν είναι του είδους που πρεσβεύει ο ίδιος αλλά αποτέλεσμα των κοινωνικών και οικονομικών συνθηκών της κοινωνίας, στην διάρκεια της εξέλιξης της από το ένα στάδιο προς ένα άλλο.
    Την χαριστική βολή έδωσε στον ορισμό του καλού πολιτικού που τον ρώτησε μια ακροάτρια όταν με περισσή βιασύνη ανέκραξε πως είναι εκείνος που «αισθάνεται την ανάγκη του άλλου», χωρίς να ορίζει ποιος είναι ο άλλος, ποιες ανάγκες εννοεί και βεβαίως τι σημαίνει στην πράξη ότι τις «αισθάνεται».
    Άλλο ένα μνημείο ασάφειας, αοριστίας και πλήρους απουσίας βεβαίως κάθε είδους φιλοσοφίας, κατασκευάστηκες για να το απολαμβάνουν οι νεώτερες γεννεές και να βλέπουν πώς ΔΕΝ είναι η ψυχ-ανάλυση, για την οποία εκλήθη να κάνει και πως ΔΕΝ είναι η φιλο-σοφία, που ισχυρίζεται πως υπηρετεί.
    Περισσότερα στον προφορικό λόγου του … στην διεύθυνση : http://www.protagon.gr/?i=protagon.el.politiki&id=37379

    Μου αρέσει!

  2. Καλημέρα. Με όλο το σεβασμό στην προσωπικότητα του κου Ράμφου, τον οποίο βαθύτατα εκτιμώ ως έναν εκ των ελαχίστων αν όχι μοναδικό Ελληνα διανοητή που αρθρώνει κάτι νέο, πιστεύω ότι στις τελευταίες διαλέξεις του επαναλαμβάνεται διαρκώς μιά και περιστρέφει την σκέψη του στους ίδιους προβληματισμούς! Φωτεινή εξαίρεση η ομιλία στο Ποτάμι πριν περίπου 20 ημέρες, που έκανε «απολογισμό» της περιόδου της κρίσης.

    Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s