Σχολιάζοντας μια φράση του Στέλιου Ράμφου. Ιωάννης Παπαδόπουλος. (19 2 2019).

— «Δεν βλέπω φώς…»
— «Να το φτιάξεις!»

Αυτό το λιτό δίστιχο το διατύπωσε πριν από δύο περίπου χρόνια ο σπουδαίος μας διανοητής Στέλιος Ράμφος. Έξι λεξούλες που συμπυκνώνουν βαθύ νόημα και αποτυπώνουν σημειολογικά ένα από τα πάγια και θεμελιώδη προβλήματα τής σύγχρονης Ελλάδος. Την ακινησία της μέσα στο ρου τής Ιστορίας.

Πόσοι άραγε αναζητούν να φτιάξουν ή να συντελέσουν έμπρακτα στο να φτιαχτεί «φώς» σε αυτόν τον, κατά τα άλλα, ηλιόλουστο τόπο; Μη το ψάχνετε∙ ελάχιστοι
.

Δεν θα δικάσουμε κανέναν εδώ. Είναι συλλογική η ευθύνη για το συγκεκριμένο εθνικό έλλειμμα. Και η αιτία είναι εύκολο να διαγνωστεί:
Είναι η Ελλαδική μας κουλτούρα που δεν εμπεριέχει αυτόν τον δημιουργικό τρόπο αντιμετώπισης τής συλλογικής ζωής. Για την ακρίβεια, δεν εμπεριέχει κανέναν δημιουργικό τρόπο, μιας και είναι κυρίως κουλτούρα αναζήτησης τού έτοιμου -και εύκολου- δρόμου. Είμαστε κοινωνία αναζήτησης δικαιωμάτων και αποστροφής προς τις υποχρεώσεις.

Παραδοσιακά, μονίμως αναζητάμε έναν μυστικό χάρτη με την έτοιμη διαδρομή προς κάποιο κρυμμένο θησαυρό του οποίου (προφανώς κάποιοι άλλοι…) δήθεν αποθησαύρισαν τα πλούτη -αδιάφορα πώς- φυλάσσοντάς τον για εμάς.
Σύμφωνα με αυτή την εθνική μας αυταπάτη, η ζωή θεωρείται ένα πεδίο ήδη «προ-απονεμημένων» δικαιωμάτων για εξασφαλισμένη ευημερία τής οποίας είμαστε εκ γενετής δικαιούχοι. Και όταν τα πράγματα δεν πάνε όσο ρόδινα θεωρούμε ότι μάς οφειλόταν, δεν κοιτάμε πώς εμείς θα τα βελτιώσουμε αλλά αναζητούμε τον φταίχτη που μας αποστέρησε τα μυρωδάτα ρόδα.

Για τη πλειονότητα των ανθρώπων, ψυχολογικά μέσα τους, η ευημερία λογίζεται ως πάγιο δικαίωμα. Πρόκειται βέβαια για μία τεράστια καταστροφική πλάνη, καθότι η ευημερία είναι απλώς μία *δυνατότητα*, ένας στόχος, μία επιδίωξη. Για να έχεις όμως την ευκαιρία να τη βιώσεις, πρώτα πρέπει να την κατακτήσεις με τη προσπάθειά σου (παρ’ εκτός και αν είσαι απλά πολύ τυχερός), κυρίως εν μέσω τής συλλογικής προόδου, ενώ και η διατήρησή της απαιτεί συνεχή μέριμνα και κόπο.

Η πλάνη αυτή είναι κυρίως ψυχολογική, καθότι συντελείται ως επί το πλείστον στο υποσυνείδητο. Και μιας και το γενικό πνεύμα κουλτούρας και παιδείας μας δεν προάγει την αυτοπαρατήρηση και την αυτογνωσία, σπανίως συνειδητοποιείται ως τέτοια, οπότε η πλάνη συνεχίζει να τρέφεται εκεί ανενόχλητη. Αν ρωτήσεις τους ανθρώπους δεν θα το εκφράσουν ποτέ άμεσα πως θεωρούν την ευημερία δικαίωμα, όμως ούτε θα τους ακούσεις να λεν ότι είναι κάτι για το οποίο θα πρέπει να μοχθήσουν. Απεναντίας, θα έχουν να πούν πολλά αφηγήματα για το ποιοι (άλλοι) μονάχα φταίνε που η ευημερία δεν δηλώνει παρούσα.

Η ζωή ποτέ δεν ήταν εύκολη, παρ’ εκτός αν ήσουν βασιλιάς ή κάτι αντίστοιχο. Ανέκαθεν το πλαίσιό της ήταν κυρίως μόχθος, πόνος και αγωνίες. Δεν χρειάζεται καν να επιχειρηματολογήσουμε για αυτό∙ όποιο κεφάλαιο τής Ιστορίας και αν τυχόν διαβάσει κανείς, καθίσταται αμέσως αυταπόδεικτο. Παραδόξως όμως οι σύγχρονοι Έλληνες θεωρούσαν -και θεωρούν- ότι ο βίος είναι από μόνος του ένα πεδίο δεδομένης ευδαιμονίας και ότι οι συγκεκριμένες καταστάσεις είναι το πάγιο σημείο εκκίνησης και αναφοράς του. Μέχρις ότου πέσαμε στο βαθύ πηγάδι και καταλάβαμε ότι μάλλον δεν είναι έτσι.
Όντως το καταλάβαμε;
Δεν νομίζω…

Είμαστε ένα έθνος που στάση ζωής μας είναι η διαμαρτυρία, το παράπονο, ο θυμός για κάποιους και για ό,τι δεν έχουμε ή χάσαμε. Για όσα νιώθουμε πως μας λείπουν, κυριαρχεί το ψυχολογικό δόγμα ότι λείπουν επειδή κάποιος μας τα αποστέρησε. Ότι, «κανονικά», είμασταν εκ προοιμίου τιτλούχοι τους και θα έπρεπε να τα έχουμε σε πλεόνασμα, αν κάποιες κακόβουλες δυνάμεις δεν διατάρασσαν αδίκως αυτή τη «φυσική νομοτέλεια».

Αν δεν βλέπεις φώς, μη ψάχνεις ποιος θα στο φέρει έτοιμο.
Να το φτιάξεις εσύ!

Μόνο έτσι προχωράει δημιουργικά ο κόσμος. Αλλιώς, μαραζώνεις και αφανίζεσαι, διότι κάποιοι άλλοι, παραδίπλα, θα νοιαστούν να το κάνουν εκείνοι για δικό τους όμως λογαριασμό∙ και όταν πια το πετύχουν, εσύ δίπλα τους θα μοιάζεις ανύπαρκτος.

Εάν είναι να ξαναδούμε ποτέ εθνικό φώς, θα πρέπει απαραιτήτως να το φτιάξουμε∙ και να το φτιάξουμε ΕΜΕΙΣ, μόνοι μας∙ να καλλιεργήσουμε τις προϋποθέσεις για τη γέννηση και διατήρηση τής φλόγας του. Ο τόπος μας σκοτείνιασε όχι επειδή κάποιο περαστικό σύννεφο έκρυψε παροδικά τον ήλιο, οπότε κάνοντας υπομονή ο αέρας θα φυσήξει το σύννεφο μακριά και το φως θα ξαναλάμψει. Σκοτείνιασε διότι αφεθήκαμε να παρασύρει το σκαρί μας ο άνεμος τής απερισκεψίας και μας ξέβγαλε σε σκοτεινιασμένους κόσμους πάνω σε ξερά βράχια.

Για να βγούμε από αυτή τη σκοτεινιά που μας πνίγει, για να φτιάξουμε αυτό το φώς, δύο είναι τα πιο κρίσιμα βήματα : «Επίγνωση Καταστάσεως» και, «Ανάληψη Δημιουργικής Ευθύνης». Ούτε γκρίνιες, ούτε κακοί εχθροί, ούτε κρυμμένοι θησαυροί και καλοί μεσσίες, που όλα τους αναδύουν οσμή συνειδησιακής παρακμής.
Μόνο έτσι φτιάχνεται «Φώς». Ατυχώς, αυτά τα βήματα έχουν εκλείψει ως κουλτούρα από το εθνικό μας γίγνεσθαι, καθιστώντας την απόδραση ακόμα δυσκολότερη.

Η λέξη «Φώς», σε αυτό το δίστιχο, έχει και έναν επιπλέον συμβολισμό υψηλής αξίας και έμπνευσης .
Το φώς έχει μία πολύ ξεχωριστή ιδιότητα: Από τη φύση του δεν μπορεί να γεννηθεί πολωμένο, οπότε εκπέμπεται προς κάθε κατεύθυνση, ακτινοβολώντας παντού και φωτίζοντας αδιακρίτως τούς πάντες!

Και όταν παραπονιόμαστε λέγοντας «Δε βλέπω φως», κατα κύριο λόγο το εννοούμε για τα δημόσια πράγματα, για το περιβάλλον τής κοινής μας ζωής. Οπότε αυτό που αποτελεί πρόκληση να φτιάξουμε, για να έχει χρήσιμο νόημα, αφορά σε ό,τι θα αποδώσει ένα συλλογικό ξημέρωμα που θα φεγγοβολήσει παντού.

Έτσι, όταν φτιάχνεις κάτι που σημειολογικά ισοδυναμεί με φώς, τότε ωφελείται υποχρεωτικά το σύνολο. Αυτό, στη μίζερη Ελλάδα τής διχαστικής αντιπαλότητας, τού ατομικού συμφέροντος, τού φατριασμού, τής κατσίκας τού γείτονα, συνιστά από μόνο του μία σπουδαία συνειδησιακή επανάσταση!

Διότι σε ένα τοπίο κατάφωτο από ένα τέτοιο δημιουργικό πνεύμα συλλογικότητας, ωφελούμαστε διπλά: Καί άμεσα από αυτό που εμείς παράγουμε, κυρίως όμως με έμμεσο τρόπο: μέσω της ωφέλειας που αντανακλάται πίσω καί σε εμάς από τη συνολική βελτίωση του περιβάλλοντος ζωής μας.

Προς ώρας εξακολουθούμε ακόμα να αναζητάμε το «κρυμμένο» φώς που τάχα μας περιμένει σε κάποιο ξεχασμένο σεντούκι να βγει να μας αγκαλιάσει επειδή «έτσι»∙ επειδή μας το χρωστά η μοίρα… Μας διέφυγε όμως κάτι σημαντικό: Ότι το φως δεν αποθηκεύεται. Το φώς παράγεται μονάχα «εδώ και τώρα». Ή λοιπόν ξέρεις να το παράγεις και το κάνεις σταθερά, ή αλλιώς βυθίζεσαι στα σκοτάδια τής ακινησίας.

Και για χάρη αυτής τής πλάνης, τού έτοιμου (όμως ανύπαρκτου) φωτός, παραδώσαμε τις ζωές μας σαν λευκή επιταγή σε ανθρώπους παρτάλια τής δημόσιάς ζωής μας. Σε ό,τι πιο χαμηλό και κούφιο υπήρχε εκεί έξω, καθιστώντας το ηγεσία. Αλλά όταν επιλέξεις να σε καθοδηγεί το χαμηλό, το σκουπίδι, ανάλογος θα καταλήξει και ο προορισμός σου. Ένας τόπος ζοφερός δυσώδης και ανήλιος, όπου οι δυνάμεις τής αποσύνθεσης αποδιαλύουν την σύνθετη πολιτισμική ύλη σε ακατέργαστο πρωτογενές υλικό,
Εκεί βρίσκεται η Ελλάδα σήμερα. Σε τροχιά πολιτισμικής παρακμής και ψυχοσωματικής αποσύνθεσης, ανέμπνευστη, ασύνειδη, παραιτημένη και αφημένη στο ευτελές.

Αν δεν βλέπεις, φώς, τότε να το φτιάξεις!

Κι αν δεν ξέρεις πώς, ψάξε με σύνεση να εντοπίσεις εκείνους που ξέρουν. Όχι κάποιους που απλώς «θα σε διαβεβαιώσουν ότι ξέρουν», αλλά εκείνους που σου δείχνουν εμπράκτως τον τρόπο και μπορούν ίσως να τον διδαξουν, που ήδη κρατάνε στο χέρι έναν πυρσό με σπινθηρίζον φως και σε προσκαλούν σε μία διαδρομή εξόδου από τα σκοτάδια, προειδοποιώντας σε για τις δυσκολίες. Γιατί όποιος σου υπόσχεται ξανά άκοπους πανηγυρικούς δρόμους κρατώντας ένα φαναράκι μπαταρίας, είναι ένας ακόμα βλάξ ή απατεώνας που νοιάζεται να εκμεταλλευτεί το συναίσθημα και την αγωνία σου.

Η χώρα μας βρίσκεται σε ένα ιστορικής σημασίας σταυροδρόμι επιβίωσης: Ή φτιάχνουμε επειγόντως το δημιουργικό φώς να μας φωτίζει διαδρομή μέλλοντος ή, συνεχίζουμε ως έχει, έρμαια στις τρέχουσες δυνάμεις παρακμής, έως την ολοκλήρωση τής εθνικής μας αποσύνθεσης. Και αυτό δεν είναι απλώς σχήμα λόγου∙ συντελείται ήδη, κάτω από τη μύτη μας.

Advertisements

Ο Στέλιος Ράμφος με την Εύη Κυριακοπούλου στο «Επι Τούτω» (15 2 2019)

 

Για να δείτε το video πατήστε εδώ.

Σχόλιο Γιώργου Θαλασσινού στο άρθρο της Καθημερινής, «Ο αναστοχασμός του Σύριζα» (4-2-19).

http://www.kathimerini.gr/1008051/opinion/epikairothta/politikh/o-anastoxasmos-toy-syriza

 

Αναστοχασμός σημαίνει δυνατότητα να σκεφθώ τη σκέψη μου, και προϋποθέτει μοντέλο ανθρώπου το οποίο πολιτισμικά έχει περάσει Αναγέννηση, η οποία έχει συμβάλει στην δημιουργία της εξατομικεύσεως του, υπό την έννοια της ενδοβολής της ανακάλυψης της εξωτερικής προοπτικής ως εσωτερικού βάθους, το οποιο καταφέρνει να μορφοποιεί το αίσθημα μέσα από τους κανόνες της λογικής και της αυτοκριτικής, την οποία του εξασφαλίζει η χωρική πλαστικότητα της συνείδησης με τη δυνατότητα της να ,δεξιώνεται το διαφορετικό. Το ανθρώπινο μοντέλο των Αριστερών δεσποτικών και μεσαιωνικών συλλογικοτήτων, δεν διαθέτει την δυνατότητα δεξίωσης του διαφορετικού, στην πλαστικότητα της συνείδησης, καθώς παραμένει εγκλωβισμένο στον εξωτερικό συμβολισμό του ίδιου, ως μοναδικού νοήματος ζωής στο οποίο πρέπει όλοι να μετέχουν δογματικά επι ποινή θανάτου.

Συνέχεια

ΑΝΤΙ ΕΥΧΕΤΗΡΙΟΥ ΚΑΡΤΑΣ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ (2018)

Σε μία από τις διαλέξεις του για τα << Όνειρα >>  ο Στέλιος ο Ράμφος, αναφέρθηκε στο εικονιζόμενο έργο του Rembrandt << The Slaughtered Ox >>  ( Ο σφαγμένος μόσχος) για να δείξει πως, ο καλλιτέχνης, με το συγκεκριμένο κόκκινο που χρησιμοποιεί, καταφέρνει, να ταξιδέψει τη ματιά μας μακριά από την αποκρουστική αντικειμενικότητα του θέματος, στον κόσμο του νοήματος και της σημασίας, ως προσωπικής του εκφράσεως και δημιουργίας, μια και η δημιουργία προκύπτει όταν δεν σκεπτόμαστε ένα αντικείμενο αλλά την σκέψη μας για αυτό.

Με τον ίδιο τρόπο, υποστήριξε, ο κάθε άνθρωπος ανά πάσα στιγμή έχει την δυνατότητα, ενεργοποιώντας τον εσωτερικό του εαυτό, να δώσει καινούργιο νόημα στη ζωή του και με τον τρόπο αυτό να αλλάξει τη μοίρα του.

Κοιτάζοντας κατάματα την προτροπή στο μυστήριο της ομορφιάς, εκεί ακριβώς όπου φανερώνεται το αθέατο, εκεί όπου η σημασία θάλλει στο δικό της άχραντο φως, μέσα από τη χρωματική αντίστιξη των λέξεων, προσπάθησα να αφουγκρασθώ αυτή τη νοητή πραγματικότητα στη σύνθεση που ακολουθεί, και την οποία αποφάσισα να μοιραστώ μαζί σας.

Τους συνειρμούς που με οδήγησαν σε αυτή μου την επιλογή αφήνω στην κρίση σας.

Εύχομαι σε όλες και σε όλους αντοχές και δημιουργικότητα.

Με εκτίμηση.

Γιώργος Θαλασσινός.

«Επαναστάτης είναι ένας ασήμαντος άνθρωπος με απύθμενη φιλοδοξία». (Φιοντόρ Ντοστογιέφσκυ).

Ο  Στέλιος Ράμφος επ΄ ευκαιρία της παρουσιάσεως του βιβλίου του, Σωστά Άρχειν και Άρχεσθαι – μια περιδιάβαση στα πολιτικά του Αριστοτέλους – αποτολμά μια καταβύθιση στα υποβόσκοντα ψυχολογικά αίτια της  πολιτισμικής μας αγκυλώσεως. (3-11-2017)

06.  Τα πολιτικά μιλούν για πολίτευμα δηλαδή μιλούν για τρόπο συγκροτήσεως συνυπάρξεως των ανθρώπων με κανόνες και όχι για απλή συνάθροιση ανθρώπων. Το να συναντηθούν άνθρωποι δεν αποτελεί πόλη, η είναι μια ιδιαίτερη κατάσταση, μια ιδιαίτερη πραγματικότητα όπου η συνύπαρξη συνάγεται με κανόνες.

Συνδέεται δηλαδή με έναν συνδυασμό αναγκών και ευχαριστήσεων οι οποίες απαιτούν και θυσίες από τους ανθρώπους. Δημιουργούν απαιτήσεις, δικαιώματα, και δημιουργούν ταυτοχρόνως και υποχρεώσεις. Θέλω να πω ότι μόνο με κανόνες συνυπάρξεως υπάρχει πόλις, αλλιώς είναι συναθροίσεις, είναι μπουλούκια, είναι οτιδήποτε θέλουμε, είναι αρχαία καθεστώτα ας πούμε απολυταρχικά, είτε στην Περσία, είτε στην Βαβυλωνία, είτε οπουδήποτε θέλετε, άλλα η πόλις είναι γέννημα θρέμμα Αθηναϊκό, και έχει ακριβώς αυτό το χαρακτηριστικό, μια συνύπαρξη με κανόνες, και όχι με απόλυτες εξουσίες που θα μπορούσε να ήτανε στη Βαβυλώνα, θα μπορούσε να είναι στην Περσία, θα μπορούσε να είναι κάπου αλλού…. Γιατί η συνύπαρξη με όρους κανόνων, είναι ο τρόπος με τον οποίο μπορεί να βγει από την ζούγκλα ο άνθρωπος.

Συνέχεια